Η αρχιτεκτονική της Παρηγορήτισσας
Τριώροφος σχεδόν τετράγωνος ναός με κεντρικό τρούλο σε οκτώ πεσσούς και ψηφιδωτό Παντοκράτορα.
- Σχέδιο
- Σχεδόν τετράγωνο, τρεις όροφοι, οκταγωνικού τύπου
- Τρούλοι
- Κεντρικός και τέσσερις μικρότεροι στις γωνίες
- Ψηφιδωτό
- Παντοκράτορας και 12 προφήτες
- Ίδρυση
- Περ. 1250, αναστήλωση 1290 (αγγλική Wikipedia)
Η Παρηγορήτισσα είναι μητροπολιτικός βυζαντινός ναός του 13ου αιώνα και στέγαζε, κατά την αγγλική Wikipedia, την Αρχαιολογική Συλλογή της Άρτας. Οι πηγές διαφέρουν στη χρονολόγηση: ο οδηγός του Δήμου δίνει 1285–1289, η αγγλική Wikipedia ίδρυση γύρω στο 1250 από τον Μιχαήλ Β' ή άνθρωπο της αυλής του και αναστήλωση το 1290 από τον Νικηφόρο Α' και τη δεύτερη σύζυγό του Άννα Καντακουζηνή.
Η κάτοψη και οι τρούλοι
Ο ναός έχει σχεδόν τετράγωνη κάτοψη, τρεις ορόφους και είναι «οκταγωνικού τύπου». Ο κεντρικός τρούλος στηρίζεται σε οκτώ πεσσούς σε τρία επίπεδα. Στην επίπεδη στέγη υπάρχουν τέσσερις μικρότεροι τρούλοι στις γωνίες και ένας φανός.
Ψηφιδωτό, τοιχογραφίες και γλυπτά
Στον τρούλο υπάρχει ψηφιδωτός Παντοκράτορας με αγγέλους και δώδεκα προφήτες ανάμεσα στα παράθυρα του τυμπάνου, πιθανότατα έργο καλλιτεχνών εκτός Ηπείρου. Το εσωτερικό καλύπτει μαρμάρινη επένδυση ως τους γυναικωνίτες, και από πάνω ψηφιδωτά και τοιχογραφίες. Στο ιερό σώζονται τοιχογραφίες του 16ου αιώνα του ζωγράφου Ανανία, και στον κυρίως ναό του 17ου. Δυτικές επιρροές φαίνονται στα ρωμανικού ύφους τέρατα και στα ανάγλυφα βιβλικών σκηνών.
Ύστερη ιστορία
Ο ναός χρεοκόπησε και έγινε μετόχι της Μονής Κάτω Παναγιάς. Το 1578 μαρτυρείται ως γυναικείο μοναστήρι.
