Μονή Παναγίας Πάντανασσας
Ερείπια μιας μονής του Δεσποτάτου της Ηπείρου, κοντά στη λίμνη Ζηρού και τη Φιλιππιάδα.
- Θέση
- Περ. 17 χλμ. από την Άρτα και 5 χλμ. από τη Φιλιππιάδα
- Ίδρυση
- Μέσα 13ου αι., από τον δεσπότη Μιχαήλ Β'
- Σήμερα
- Ερείπια, με το παρεκκλήσι του Αγίου Βασιλείου
- Ανασκαφές
- Από το 1971
Η Πάντανασσα βρίσκεται βόρεια της Άρτας, κοντά στη λίμνη Ζηρού, στον παλιό εθνικό δρόμο Ιωαννίνων–Πρέβεζας. Απέχει περίπου 17 χλμ. από την Άρτα και 5 από τη Φιλιππιάδα. Ανήκε στον πρώην νομό Άρτας· σήμερα η Φιλιππιάδα ανήκει στην Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας.
Ιστορία
Ιδρύθηκε από τον δεσπότη Μιχαήλ Β' Κομνηνό Δούκα, ως μετάνοια για τη ζωή του και την κακομεταχείριση της συζύγου του Θεοδώρας, της μετέπειτα αγίας, σύμφωνα με τον βιογράφο της, τον μοναχό Ιώβ Μελία. Το καθολικό χτίστηκε στα μέσα του 13ου αιώνα και η περιστύλια στοά προστέθηκε στα τέλη του αιώνα. Μέχρι τον 15ο αιώνα ο ναός είχε πάθει μεγάλες ζημιές και η μονή εγκαταλείφθηκε. Το 1820 ο Άγγλος περιηγητής Thomas Hughes περιέγραψε τα ερείπιά της.
Αρχιτεκτονική
Ο ναός είναι σπάνια παραλλαγή σύνθετου σταυροειδούς εγγεγραμμένου, με επιρροές από την Κωνσταντινούπολη και πέντε τρούλους. Τον περιβάλλει στοά σχήματος Π με δύο θολωτά παρεκκλήσια στα ανατολικά άκρα. Σώζεται μόνο το νότιο, του Αγίου Βασιλείου, που αναστηλώθηκε μετά τις ανασκαφές του 1971. Η τοιχοποιία είναι πλινθοπερίκλειστη, με ζώνες από τούβλα.
