Συρράκο και Καλαρρύτες
Δύο δίδυμα βλάχικα χωριά στα βόρεια Τζουμέρκα, χωρισμένα από το φαράγγι του Χρούσια.
- Συρράκο
- Περ. 1.200 μ., 391 κάτοικοι (2021)
- Καλαρρύτες
- 1.170 μ., 236 κάτοικοι (2021)
- Γλώσσα
- Αρωμουνικά (βλάχικα)
- Απόσταση
- Συρράκο: περ. 52 χλμ. από τα Ιωάννινα
Το Συρράκο και οι Καλαρρύτες είναι δίδυμα χωριά των Τζουμέρκων, στην Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων, σήμερα δημοτικές ενότητες του δήμου Βορείων Τζουμέρκων. Τα χωρίζει το βαθύ φαράγγι του ποταμού Χρούσια, παραποτάμου του Αράχθου.
Συρράκο
Βρίσκεται περίπου 52 χλμ. νοτιοανατολικά των Ιωαννίνων, στα 1.200 μ. υψόμετρο, στις πλαγιές του Περιστερίου. Είχε 391 κατοίκους το 2021. Μετά το 1480 ήταν πρωτεύουσα της αυτοδιοικούμενης ομοσπονδίας των Μαλακασιωτών, με 42 χωριά. Η οικονομία του βασίστηκε στην κτηνοτροφία και στο εμπόριο μάλλινων υφασμάτων· οι κάπες του είχαν μεγάλη ζήτηση. Καταστράφηκε από τους Οθωμανούς στις 10 Ιουλίου 1821. Εδώ γεννήθηκε ο ποιητής Κώστας Κρυστάλλης (1868–1894). Κοντά βρίσκονται η μονή Κηπίνας του 13ου αιώνα και το σπήλαιο Ανεμότρυπα με υπόγειο ποτάμι.
Καλαρρύτες
Βρίσκονται στα 1.170 μ. και είχαν 236 κατοίκους το 2021. Η κοινότητα μιλά αρωμουνικά· οι ηλικιωμένοι είναι δίγλωσσοι, ενώ οι νεότεροι κατανοούν τη γλώσσα χωρίς να τη χρησιμοποιούν. Το κλίμα είναι εύκρατο ωκεάνιο με βροχόπτωση περίπου 1.493 χιλ. τον χρόνο. Εδώ γεννήθηκε ο Σωτήριος Βούλγαρης (1857–1932), ιδρυτής του οίκου Bulgari.
