Η Φιλική Εταιρεία
Η μυστική εταιρεία που προετοίμασε την Ελληνική Επανάσταση, με ιδρυτή τον Αρτινό Νικόλαο Σκουφά.
- Ίδρυση
- 14 Σεπτεμβρίου 1814, Οδησσός
- Ιδρυτές
- Σκουφάς, Ξάνθος, Τσακάλωφ
- Έδρα
- Οδησσός, από το 1818 Κωνσταντινούπολη
- Αρχηγός
- Αλέξανδρος Υψηλάντης, από τον Απρίλιο 1820
Η Φιλική Εταιρεία ιδρύθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1814 στην Οδησσό, από τον Νικόλαο Σκουφά (από την Άρτα), τον Εμμανουήλ Ξάνθο (από την Πάτμο) και τον Αθανάσιο Τσακάλωφ (από τα Ιωάννινα). Σύντομα μυήθηκε και ο Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος. Σκοπός της ήταν η ανατροπή της οθωμανικής κυριαρχίας και η ίδρυση ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.
Οργάνωση
Ήταν πυραμιδοειδής οργάνωση που συντόνιζε η «Αόρατη Αρχή», και το 1818 μετονομάστηκε σε «Αρχή των Δώδεκα Αποστόλων», με κάθε Απόστολο υπεύθυνο για μια περιοχή. Οι βαθμοί ήταν οι Βλάμηδες, οι Συστημένοι, οι Ιερείς και οι Ποιμένες. Το 1814–1816 είχε περίπου 20 μέλη, και από το 1818 άρχισαν οι μαζικές μυήσεις· στις αρχές του 1821 τα μέλη ήταν χιλιάδες.
Αρχηγία και Επανάσταση
Ο Σκουφάς πέθανε το 1818 και ο Ιωάννης Καποδίστριας αρνήθηκε την αρχηγία. Τον Απρίλιο του 1820 την ανέλαβε ο Αλέξανδρος Υψηλάντης. Η Εταιρεία ξεκίνησε την Ελληνική Επανάσταση την άνοιξη του 1821.